Badanie nad thin slicing sprawdziło, czy kilka sekund zachowania wystarcza do wykrycia kłamstwa. Przy 5 i 15 sekundach uczestnicy nie odróżniali wiarygodnie kłamców od osób prawdomównych.

„Ja potrzebuję pięciu sekund i już wiem, z kim mam do czynienia” to zdanie ma dwie zalety. Brzmi pewnie i nie wymaga później dokumentowania procesu analitycznego. Niestety badania mają zwyczaj komplikować dobre historie.
Nowa praca w Psychology, Crime & Law sprawdziła, jak długo trzeba obserwować zachowanie, aby rozróżniać osoby kłamiące od mówiących prawdę. W badaniu uczestniczyły 292 osoby losowo przydzielone do jednej z siedmiu długości nagrań: 5, 10, 15, 20, 25, 30 sekund albo pełnego materiału.
Krótki rzut oka czasem wystarcza. Ale nie do wszystkiego
Koncepcja thin slicing opisuje sytuacje, w których ludzie wyciągają trafne wnioski na podstawie bardzo krótkich fragmentów zachowania. W niektórych zadaniach takie „cienkie plasterki” informacji rzeczywiście potrafią być zaskakująco użyteczne.
Wykrywanie kłamstwa jest jednak wyjątkowo niewdzięcznym zadaniem, bo kłamcy i osoby prawdomówne nie różnią się zestawem prostych, stabilnych sygnałów. Tutaj kilka sekund może więc oznaczać przede wszystkim kilka sekund na uruchomienie własnych stereotypów.
Pięć i piętnaście sekund nie wystarczyło
Uczestnicy oglądający 5- i 15-sekundowe fragmenty nie potrafili wiarygodnie odróżnić kłamców od osób mówiących prawdę. W pozostałych warunkach wystąpiła zdolność rozróżniania obu grup, choć wynik nie zamienia oczywiście obserwatora w niezawodny detektor.
Długość materiału wpływała również na kierunek błędów. Przy fragmentach 20–30 sekund pojawiał się truth bias, czyli większa skłonność do uznawania wypowiedzi za prawdziwe. Co ciekawe, deklarowany sposób podejmowania decyzji — bardziej intuicyjny lub bardziej deliberacyjny — oraz czas reakcji nie zmieniały się wraz z długością ekspozycji.
Szybkość nie jest dowodem trafności
Badanie ma znaczenie w kontekstach, w których ludzie naprawdę podejmują szybkie decyzje na podstawie krótkiej obserwacji: podczas kontroli bezpieczeństwa, rozmów selekcyjnych czy pierwszego kontaktu z podejrzanym.
Pierwsze wrażenie może być szybkie. To nie jest to samo, co dobre pierwsze wrażenie. A pewność, z jaką człowiek po pięciu sekundach oznajmia, że „wie”, często mówi więcej o człowieku niż o tych pięciu sekundach.
Źródło: Katrina Villeneuve, Amy-May Leach, Elizabeth Elliott, Ryan Lahay, “Revisiting thin slicing: the effect of exposure length on decision-making processes and deception detection”, Psychology, Crime & Law, online 19.08.2026. https://www.tandfonline.com/journals/gpcl20
